Activiteiten en projecten

Handboek Buurtbongerds – Aanleg en beheer van dorps- en buurtboomgaarden

Overal in binnen- én buitenland zijn de afgelopen jaren mensen aan de slag gegaan met het aanplanten van fruitbomen en beheren van boomgaarden. Om weer te kunnen genieten van lekkere en gezonde appels, peren, pruimen, kersen en noten van eigen bodem. Maar ook om de buurt en het landschap groener, aantrekkelijker en mooier maken. Dorps- en buurtboomgaarden zijn leerzame ontmoetingsplekken, waar bloesemborrels en oogstfeesten worden gehouden, cursussen worden gegeven en de natuurlijke rijkdom van bloemen, egels, vogels en vleermuizen wordt gekoesterd.

Handboek buurtbongerds  is een onmisbaar hulpmiddel voor iedereen die aan de slag wil met gemeenschappelijke boomgaarden, groot of klein.  Wat is een geschikte plek? Welke bomen kies ik? Zet ik ze in rijen of kies ik voor een voedselbos? Hoe plant en verzorg ik de bomen? Maar vooral ook: hoe organiseer ik zoiets met vrijwilligers? Hoe kom ik aan geld en hoe werk ik samen met de gemeente, grondeigenaren en buurtbewoners? Hoe zorg ik dat de boomgaard ook op de lange termijn blijft behouden? En natuurlijk, hoe verwerk ik honderden kilo’s appels en per

In Handboek buurtbongerds hebben we  kennis en ervaringen van vele deskundigen en bewonersgroepen gebundeld. Op een toegankelijke en aanstekelijke manier, zodat bewoners die boomgaarden aanleggen en beheren, niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. En ze bovendien elkaar weten te vinden, als onderdeel van een groeiende buurtbongerdbeweging.

Het Handboek Buurtbongerds is te bestellen via de Groeneboekenshop en kan ook hier worden ingezien.

———————–

Land van hagen en noten

Walnoten, hazelnoten en tamme kastanjes zijn lekkere en gezonde plantaardige eiwitbronnen. Die ook nog eens goed goed te telen zijn in een mooi en natuurrijk landschap. Vandaar dat de Stichting Land & Keuken werkt aan verschillende notenprojecten.

Noten leveren eiwit, ijzer, vitamine E en vitamine B1. In noten zit veel onverzadigd vet. Het eten van ongezouten noten beschermt tegen bepaalde hart- en vaatziekten. Vanwege deze positieve effecten staan noten sinds 2015 in de Schijf van Vijf en adviseert het Voedingscentrum dagelijks noten te eten.
Noten zijn smakelijke vervangers van dierlijke eiwit: ze passen goed in de eiwittransitie naar een meer duurzaam, toekomstbestendig dieet met minder dierlijke en meer plantaardige producten.
De verwachtingen is dan ook dat de consumptie en dus de vraag naar noten verder zal toenemen, ook de vraag naar noten van eigen bodem.

Landschap
Notenteelt is goed te integreren met andere vormen van voedselteelt, bijvoorbeeld via alley-cropping of extensieve veehouderij. Het kan bijproducten leveren voor de biobased economy (snoeihout, timmerhout). Ook laat het zich combineren met landschaps- en natuurbeheer, via hagen en singels met een hoge biodiversiteit. Hazelaars vervullen bijvoorbeeld van oudsher een belangrijke ecologische functie in het Nederlandse landschap. Hagen, singels, houtwallen vormen ecologische netwerken van waaruit vogels, insecten en reptielen zich kunnen verspreiden.
De verwerking van noten biedt mogelijkheden voor marktintroductie van nieuwe producten (olie, pesto, brood en gebak), die zich als ‘natuurproducten uit de regio’ laten vermarkten. Ook leveren notenbomen en struiken andere producten als hout en snoeimateriaal, die op veel manieren benut en vermarkt kunnen worden: voor manden, wandelstokken etc.
Alhoewel de notenteelt dus veel voordelen heeft, is die teelt in Nederland tot nu toe bescheiden (schattingen lopen uiteen van 50 tot 100 hectare). Het project Land van hagen en noten wil de notenteelt en -consumptie in Nederland verkennen en vooruithelpen. Ondere andere door netwerkontwikkeling, excursies, studiedagen, aanplant en proeverijen.

Meer weten over notenteelt? Meld je aan voor informatie-dagen, een excursie of zelfs een Masterclass, in samenwerking met LTO-Noord-projecten en de Nederlandse Notenvereniging.

——-

Bier bubbelsBier van Eigen Bodem

We zien de afgelopen jaren een enorme opkomst van ambachtelijke bierbrouwerijen, die heel veel mooie biertjes brouwen.   Maar een klein deel daarvan gebruikt voor het bier graan en hop van eigen bodem: de meeste mout wordt ingekocht bij de groothandels of grote mouterijen, die het  maken van graan ingekocht op de wereldmarkt. Terwijl het Nederlandse landschap en  de biodiversiteit veel baat hebben bij meer teelt van granen. Bovendien is het gebruik van grondstoffen van eigen bodem gunstig voor de marketing van de ambachtelijke bieren,  een regionale meer diverse plattelandseconomie, geeft het extra smaak(dimensies) en –beleving  en is het ook cultuur(culinair)-historisch waardevol: vroeger werd immers overal lokaal bier gebrouwen, van (deels) regionale grondstoffen. Het project Bier van eigen Bodem brengt telers, verwerkers, brouwers en genieters bij elkaar.

—–

impressie fotoStad van hagen en noten

Voor de  Deventerse wijk De Vijfhoek heeft de Stichting Land & Keuken een notenplantsoen ontworpen met een groot aantal bomen en struiken met eetbare vruchten: walnoten, zwarte walnoten, hazelaar, lijsterbes, olijfwilg, appel,  peer, rozenbottel en struikkers. Op boomplantdag 2017, hebben schoolkinderen uit de wijk, samen met de wethouder, de eerste bomen geplant.

In 2018 en 2019 is samen met milieu-educatiecentrum De Ulebelt  de campagne Stadsnoten uitgevoerd. De aanwezigheid van notenbomen in en rond de stad Deventer werd op veel uiteenlopende manieren onder de aandacht gebracht. De gemeente maakte onder andere een digitale kaart, waarop een groot deel van de notenbomen zijn ingetekend. Verschillende notenlessen en -excursies en kookworkshop met noten werden georganiseerd. Ter afronding werden in het voorjaar van 2019 ruim zestig hazelaars aangeplant op de Rielerenk, samen met het multiculturele netwerk Vrouwen voor Elkaar.